Vraag: hoe moet ik mijn boom verplanten?

De herfst is dé tijd bij uitstek om uw bomen te verplanten. Maar ja: hoe moet dat dan? Hoe kun je dat het beste aanpakken? Die vragen krijgen wij met enige regelmaat, dus daarom vandaag een beetje meer uitleg.

Waarom moet je bomen verplanten in de herfst?

Allereerst: moeten is misschien een te groot woord, maar feit is dat de meeste bomen verplanten in de zomer niet of nauwelijks overleven. Wanneer u verhuist in de zomer en u wilt een boom meenemen, dan zit er desondanks niets anders op dan in de zomer de boom te verplanten. Toch is het een feit dat de beste tijd om een boom te verplanten wel degelijk de herfst is.

In de herfst en winter is de boom namelijk ‘in slaap’. Bij loofbomen kunt u dit vooral goed zien; het verkleuren en vallen van de blaadjes geeft immers aan dat de boom zijn sapstromen heeft afgesloten en in overwinteringsmodus is gegaan. De blaadjes zijn zogezegd leeggezogen door de boom en de voedingsstoffen uit het blad zijn in de takken en de stam opgeslagen voor het nieuwe jaar. De sapstroom is minimaal om te voorkomen dat de boom kapotvriest.

Doordat de sapstromen zijn afgesloten leidt de boom minder schade. Hoe groter de boom is, des te groter is de kans dat u zich genoodzaakt ziet de wortels in te korten – bij de ene boom in de wijdte, bij de andere in de diepte. De schade beperkt zich in de herfst, omdat de boom dan minder lang en hevig ‘bloedt’. De wond dicht zich eerder, waardoor de boom minder sap verliest en dus betere overlevingskansen heeft.

De herfst is de beste tijd omdat in de winter, zodra het vriest, de grond bevroren is.

tree-1247796_640-2

Een plekje zoeken

Bij bomen is het van groot belang om een goede plek te vinden in uw tuin, opdat u de boom daarna niet nog een keer hoeft te verplaatsen omdat ze op een verkeerde plek staat. Daarbij zijn er twee aspecten in acht te nemen:

1. om welke boomsoort gaat het?
2. waar staat de boom nu?

Het mooie van bomen is dat ze verschillende voorkeuren hebben. Zoekt u schaduw voor een zonnig plekje, dan kunt u beter een boom nemen die goed tegen de zon kan of dit juist lekker vindt. Wilt u juist een donker hoekje een beetje opfleuren, dan kunt u het beste een boom zoeken die bestand is tegen de koude. Heeft u al een boom gekocht, verdiept u zich dan in de afkomst. Op pagina’s als wikipedia is heel veel te vinden over de oorsprong en groei van de vele boomsoorten. Ook belangrijk: houd er rekening mee dat de boom ruimte nodig heeft om te groeien. Dat geldt zowel voor de stam en de takkenkroon als voor het wortelstelsel.

De plek waar de boom nu staat is eveneens belangrijk. Staat de boom op het noorden? Dan is de kans erg groot dat ‘ie het op het zuiden minder lekker doet. Staat de boom nu op een beschutte plek? Dan krijgt hij het misschien wel erg moeilijk op een meer open plekje.

De volgende stappen

Tijd om de spieren aan het werk te zetten! De volgende stappen vergen namelijk hard werk!

1. Een gat graven op de nieuwe plek.
2. De boom uitgraven en wortels doorsteken (of met volledige kluit uitgraven).
3. De boom verplaatsen.
4. De beide gaten dichten.
5. De boom steunen met behulp van bijvoorbeeld boompalen en boomband.
6. Sproeien of watergeven.

Een boom doorsteken en uitgraven

Een boom kan met kale wortels of met kluit worden verplaatst. In beide gevallen zult u de boom, al dan niet gedeeltelijk, moeten uitgraven. Het doorsteken van de wortels kan in beide gevallen voorkomen; of dat al dan niet nodig is hangt vooral af van de grootte van het wortelnetwerk, en niet zo zeer met of u een kluit wil laten zitten of niet.

Het uitgraven gaat in fases en begint met het zogenaamde rondsteken. Dit houdt niets anders in dan dat u markeert waar u wil gaan graven en u steekt er potentieel de eerste wortels mee door. Tijdens het rondsteken wrikt u de grond ook een beetje los zodat u een eerste geul rondom de boom kunt graven en daarbij ook de rest van de wortels kunt doorsteken. Dit kan met de spade, maar u zult de boom minder beschadigen als u met een goed scherpe snoeischaar aan de slag gaat.

Wanneer u de wortels doorsteekt zult u merken dat het, al naar gelang de grootte van de boom, best een pittige klus kan zijn. Een kleinere boom kunt u best in een middagje verplanten, maar bij een grote boom kan er zwaar materieel aan te pas komen en dient u mogelijk zelfs een vergunning te vragen aan de gemeente. Er zijn bedrijven wier specialiteit het is grote bomen te verplanten.

Water geven

Watergeven is van doorslaggevend belang wanneer u een boom heeft verplaatst. De boom heeft immers veel van zijn wortels verloren en die moeten eerst weer opnieuw aangroeien. Door extra vocht wordt de boom gestimuleerd om haarwortels te laten groeien zodat hij kan overleven en de kracht kan vinden om de warme periode door te komen en tegelijkertijd zijn dikke wortels weer te laten aangroeien. Daarom is het belangrijk om, zeker in de eerste jaren, extra water te geven.

Hoeveel extra water dan? Wel, dat is afhankelijk van verschillende factoren. Dit zijn de belangrijkste:

  1. De soort: is het een dorstige soort of juist niet? Is het een wintergroene boom of juist niet?
  2. De slapende periode, loopt de boom juist uit of staat ‘ie al vol in bladknop?
  3. De standplaats: staat de boom veel in de zon, dan heeft ‘ie meer water nodig dan een boom in de schaduw.
  4. Bij welke andere planten en bomen staat de boom in de buurt? Dan heeft de plant al minder tot zijn beschikking, omdat de andere planten ook hun deel van het vocht opeisen.
  5. Grond en grondwater: laat de grondsoort veel vocht door? Staat het grondwater hoog?

Overige tips

Hierbij nog een paar korte tips om de boom zo goed mogelijk te houden.

  1. Steek de wortels in een vloeiende beweging door, of steek zo min mogelijk. Gebruik een scherpe snoeischaar als het steken niet lukt, of pak er desnoods een zaag bij. Er zijn speciale zagen die geschikt zijn om wortels in de grond door te zagen. Hoe vloeiender de wond is, des te minder schade de boom ondervindt.
  2. Het is aan te raden om, wanneer u uw eigen boom of die van een kennis verplaatst, een jaar van te voren rond te steken. Op die manier maakt de boom binnen het rondgestoken gat in dat jaar al nieuwe wortels, waardoor deze makkelijker aanslaat na het verplanten.
  3. Strooi geen mest in het plantgat en gebruik ook geen bemeste tuinaarde. Daardoor kunnen de wortels van de boom verstikken of verbranden.
  4. De aarde in het plantgat mengen met potgrond is juist wél een goed idee – het zorgt voor lucht in de bodem en helpt de boom te wennen aan zijn nieuwe omgeving.
  5. Maak het plantgat niet eerst vochtig (of zelfs doornat), maar begin pas water te geven als de boom stevig staat.
  6. Het is het beste als u het eerste jaar nog geen bemesting strooit. Potgrond bevat voldoende en met extra mest loopt u eveneens weer het risico dat de wortels verbranden.
  7. Probeer, indien mogelijk, zoveel mogelijk regenwater te geven inplaats van leidingwater. De temperatuur van dit water is namelijk beter.
  8. Afhankelijk van de verpakking raden de meeste boomkwekers of tuincentra aan de verpakking van de kluit te laten zitten als de boom in de grond staat. Bij niet-synthetische materialen groeien de wortels er wel doorheen, en tijdens de eerste jaren houdt de verpakking de aarde goed samen. Vraag hier echter altijd naar bij uw boomkweker of winkelier, deze kan u hierin het beste adviseren aangezien hij weet welk materiaal er is gebruikt. Bent u niet zeker, neem dan geen risico en haal de verpakking weg.
  9. Controleer bij uw gemeente of u uw boom wel mag verplaatsen. Sommige gemeenten vereisen hiervoor een (vorm van een) vergunning.

Nuttige hulpmiddelen

Alle loofbomen
Spade met houten steel
Boompalen
Boombandset
Felco F2 Snoeischaar

Bronnen & andere links

Foto: Pixabay.com/nl
Informatie: Neerlands Tuinen
Vartago.be